مرحله دوم طرح کالابرگ الکترونیک از امروز، چهارشنبه ۱۵ بهمنماه، به طور رسمی آغاز به کار کرد. در این مرحله، خانوارهای دهکهای اول تا سوم درآمدی میتوانند اعتبار تخصیصیافته خود را برای خرید کالاهای اساسی در فروشگاههای طرف قرارداد مصرف کنند.
برنامه زمانی خرید برای تمام دهکهای مشمول
بر اساس برنامه اعلام شده، دسترسی به اعتبار کالابرگ به صورت پلکانی و بر اساس گروههای درآمدی صورت میگیرد:
- از امروز (۱۵ بهمن): دهکهای ۱ تا ۳
- از ۲۰ بهمن: دهکهای ۴ تا ۷
- از ۲۵ بهمن: سایر خانوارهای مشمول طرح
یک نکته مهم برای مشمولان این است که اعتبار استفادهنشده هر ماه، سوخت نمیشود و به ماه بعد منتقل میگردد. همچنین، خرید میتواند به صورت تدریجی و در چند نوبت انجام شود و نیازی به مصرف یکجوی تمام اعتبار نیست.
نوآوری مرحله دوم: روش خرید «پرداخت مابهالتفاوت توسط دولت»
مهمترین تغییر در این مرحله، افزوده شدن یک روش خرید جدید است. در این روش، خانوارها میتوانند با پرداخت مبلغی در حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان، یک سبد کالای مشخص شامل ۹ قلم کالای اساسی (مانند مرغ، تخممرغ، برنج، روغن و ماکارونی) با وزن تعیینشده را تهیه کنند. مابهالتفاوت قیمت واقعی این سبد توسط دولت پرداخت میشود، که به معنای یارانه مستقیم بیشتر و کاهش فشار هزینه بر خانوار است.
آزادی عمل کامل در انتخاب و امکان ارسال کالایی
در طرح کالابرگ الکترونیکی:
- هیچ محدودیتی برای انتخاب برند یا نوع کالا (از میان اقلام تعریفشده در طرح) وجود ندارد.
- تنها در صورتی که مبلغ خرید از سقف اعتبار ماهانه بیشتر شود، پرداخت مابهالتفاوت بر عهده خود خانوار خواهد بود.
- احمد میدری، وزیر تعاون، از امکان راهاندازی روش ارسال کالایی با همکاری بخش خصوصی خبر داده است. همچنین خانوارهایی که این روش را انتخاب کنند، در صورت تمایل امکان انصراف خواهند داشت.
فشار برای افزایش اعتبار؛ تصمیم نهایی به سال ۱۴۰۵ موکول شد
با وجود آغاز این مرحله، نهادهای مختلف خواستار افزایش مبلغ کالابرگ هستند:
- علی بابایی کارنامی، رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس، بر لزوم تقویت اعتبار کالابرگ در بودجه سال ۱۴۰۵ تأکید کرده است.
- کارشناسان اقتصادی و فعالان کارگری نیز معتقدند با توجه به نرخ تورم بالا، مبلغ فعلی پاسخگوی نیاز واقعی خانوارها نیست.
در پاسخ به این درخواستها، مشاور وزیر تعاون اعلام کرده است هر گونه تغییر در مبلغ کالابرگ، منوط به تصمیمگیری دولت برای سال ۱۴۰۵ خواهد بود. در صورت تصویب، جزئیات افزایش اعتبار در ابتدای سال آینده به طور رسمی اعلام میشود.
تحلیل: گامی به سوی هدفمندیتر کردن یارانه معیشتی
آغاز مرحله دوم کالابرگ الکترونیک، نشاندهنده تداوم سیاست حمایت معیشتی دولت از دهکهای کمدرآمد است. اضافه شدن روش خرید سبد کالایی با پرداخت مابهالتفاوت توسط دولت، میتواند این حمایت را ملموستر و مؤثرتر کند. با این حال، چالش اصلی کفایت مبلغ اعتبار در برابر تورم باقی است و تصمیمات بودجهای سال آینده در این زمینه تعیینکننده خواهد بود. موفقیت این طرح به تداوم تزریق اعتبار، شفافیت اجرا و پوشش بهینه نیازهای اساسی خانوارهای هدف وابسته است.
