چرا قیمت دلار در حال افزایش است؟ بررسی نقش سیاست تکنرخی شدن ارز
پس از یک دوره آرامش کوتاهمدت که با تغییر رئیس کل بانک مرکزی ایجاد شده بود، قیمت دلار بار دیگر با سرعتی قابل توجه وارد مسیر صعودی شد و به سطوح پیشین بازگشت. این بازگشت سریع التهاب، فعالان اقتصادی را با پرسشهای جدی درباره دلایل جهش اخیر مواجه کرده است. بررسیها نشان میدهد مجموعهای از عوامل بنیادین، روانی و سیاسی در شکلگیری این روند نقش داشتهاند.
سیاست تکنرخی شدن ارز؛ مهمترین عامل جهش قیمت دلار
بهگفته کارشناسان، آغاز اجرای سیاست تکنرخی کردن ارز مهمترین عامل تغییرات اخیر بازار است. این سیاست که سالها مطرح بود اما به تعویق میافتاد، اکنون بهصورت رسمی کلید خورده و پیامدهای فوری بر بازار ارز گذاشته است.
افزایش ناگهانی نرخهای رسمی
بانک مرکزی بدون بروکراسی و بهصورت یکباره نرخهای رسمی را افزایش داد:
- دلار حواله: از محدوده ۸۰ هزار تومان به بیش از ۱۲۰ هزار تومان
- دلار اسکناس: تعیین نرخ ۱۳۲ هزار تومان بهعنوان کف جدید در تالار دوم
این اقدام از نگاه فعالان بازار، تعیین کف قیمتی جدید برای دلار بود و انتظارات تورمی را بهشدت افزایش داد. بسیاری این سیاست را نشانه پذیرش سطوح بالاتر قیمت ارز از سوی سیاستگذار تلقی کردند.
بازار چگونه واکنش نشان داد؟ بازگشت تقاضا و هجوم به داراییهای امن
سیاستهای اقتصادی زمانی اثرگذار میشوند که با رفتار سرمایهگذاران همراه شوند. جهش اخیر قیمت دلار نیز تنها نتیجه سیاستگذاری نبود، بلکه با بازگشت قدرتمند تقاضا همراه شد.
نشانههای افزایش تقاضا
- بازگشایی بازار طلا و آزاد شدن تقاضای انباشته
- پدیده جاماندگی قیمت و تلاش بازار برای جبران افتهای موقتی
رفتار سرمایهگذاران
دادهها نشان میدهد مردم برای حفظ ارزش داراییهای خود به سمت گزینههای امن حرکت کردهاند:
- رشد نزدیک به ۵ درصدی سکه امامی
- رشد بیش از ۴ درصدی طلای فیزیکی
- ورود بیش از ۱۰۰۰ میلیارد تومان به صندوقهای طلا
حتی صندوقهای نقره با وجود نداشتن پورتفوی کامل، با صف خرید و رشد ۱۰ درصدی مواجه شدند؛ نشانهای از هیجان خالص بازار.
سناریوهای پشت پرده افزایش قیمت دلار
در بازارهای غیرشفاف، تحلیلگران چند سناریوی احتمالی را مطرح میکنند:
۱. سناریوی رکب بازارساز
برخی معتقدند نوسانات شدید اخیر، استراتژی بازارساز برای افزایش ریسک معاملات و حذف نوسانگیران خرد است. رسیدن دلار به سطوح ۱۴۲ و ۱۴۳ هزار تومان این فرضیه را تقویت میکند.
۲. نقش رانتجویان
با کاهش فاصله نرخ رسمی و آزاد، منافع گروههایی که از شکاف قیمتی سود میبردند به خطر افتاده و ممکن است برای حفظ سود خود قیمتها را بالا ببرند.
۳. ریسکهای سیاسی
اخباری مانند شایعه لغو پروازهای امارات یا نگرانی از کاهش درآمدهای ارزی بهدلیل توقیف نفتکشها، محرکهای مهمی برای افزایش تقاضا بودهاند.
جمعبندی؛ بازار ارز در نقطه حساس
افزایش اخیر قیمت دلار نتیجه ترکیبی از سیاست تکنرخی شدن ارز، تشدید انتظارات تورمی، بازگشت تقاضا و ریسکهای سیاسی است.
آینده بازار ارز به توانایی بانک مرکزی در مدیریت رژیم جدید ارزی و کنترل انتظارات بستگی دارد؛ جایی که هر تصمیم میتواند مسیر قیمتها را تغییر دهد.
