خودرو گرانتر از نرخ ارز
برخلاف تصور عمومی که قیمت خودرو را همپای نوسانات نرخ ارز میداند، دادههای تازه نشان میدهد بازار خودرو مسیری سریعتر از دلار و تورم عمومی را طی کرده است. بررسیها از پایان شهریور تا امروز نشان میدهد قیمت دلاری خودروهای داخلی و مونتاژی بهطور میانگین حدود ۴.۵ درصد افزایش یافته است؛ به این معنا که حتی با در نظر گرفتن تغییرات نرخ ارز، خودرو گرانتر از قبل شده و کاهش ارزش پول ملی تنها عامل این رشد نبوده است.
در همین بازه، خودروهای داخلی بهطور متوسط بیش از ۲۸۰ دلار و خودروهای مونتاژی نزدیک به ۹۶۰ دلار افزایش قیمت دلاری را تجربه کردهاند؛ رقمی که نشان میدهد بازار خودرو از نرخ رشد دلار پیشی گرفته است.
سابقه رشد فراتر از تورم عمومی
مرور روند چند سال گذشته نشان میدهد بازار خودرو بهطور مزمن دچار رشد قیمتی فراتر از تورم عمومی بوده است. از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۳، میانگین قیمت خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی رشد ۱۸۴۸ درصدی داشته، در حالی که نرخ دلار در همین دوره ۱۴۵۲ درصد افزایش یافته است. این فاصله نشان میدهد خودرو در ایران صرفاً یک کالای مصرفی نیست، بلکه به ابزاری برای حفظ ارزش دارایی تبدیل شده است.
نقش دلالی و سیاستگذاری در التهاب بازار
شکاف قیمتی میان کارخانه و بازار آزاد، که نتیجه سیاستهای قیمتگذاری دستوری و ضعف در تنظیم بازار است، انگیزه فعالیتهای دلالان را افزایش داده است. این فاصله قیمتی خودرو را به کالایی جذاب برای خرید و فروش کوتاهمدت تبدیل کرده و به رشد بیشتر قیمتها دامن زده است.
انتظارات تورمی و تغییر رفتار خریداران
انتظارات تورمی جامعه نیز عامل مهمی در افزایش قیمت خودرو بوده است. در شرایطی که چشمانداز اقتصادی مبهم است و بسیاری انتظار تورم بیشتر دارند، تقاضا به سمت کالاهای بادوام و سرمایهای حرکت میکند. خودرو به دلیل ماهیت دوگانه مصرفی و سرمایهای، در چنین فضایی جذابیت ویژهای پیدا کرده است. نکته قابل توجه اینکه خودروهای ارزانتر داخلی در این دوره رشد دلاری بیشتری را تجربه کردهاند که نشاندهنده تقاضای بالاتر برای این محصولات است.
از دست رفتن مزیت قیمتی خودروهای داخلی
افزایش دلاری قیمت خودرو موجب شده مزیت قیمتی محصولات داخلی و مونتاژی تضعیف شود. میانگین قیمت دلاری خودروهای داخلی اکنون به حدود ۱۱ هزار و ۷۰۰ دلار رسیده است؛ رقمی که در بسیاری از کشورهای جهان امکان خرید خودروی صفرکیلومتر با فناوری بهروز و استانداردهای ایمنی بالاتر را فراهم میکند.
تورم ساختاری؛ فراتر از کاهش ارزش پول
افزایش قیمت خودرو تنها نتیجه افت ارزش پول ملی نیست، بلکه نشانهای از تورم ساختاری در صنعت خودرو است. این تورم ناشی از عوامل زیر است:
- هزینههای بالای تولید و سربار مالی سنگین
- ناکارآمدی مدیریتی و سیاستگذاریهای نادرست
جمعبندی
تحولات اخیر نشان میدهد بازار خودرو وارد مرحلهای شده که افزایش قیمت آن دیگر صرفاً تابع دلار و تورم عمومی نیست. ترکیب دلالی، انتظارات تورمی و ضعف ساختاری صنعت خودرو باعث شده قیمتها با شتابی بیشتر حرکت کنند و چشمانداز آینده این بازار همچنان با ابهام و فشار قیمتی همراه باشد.
اخبار ارز دیجیتال با مریم پالیز
